Sigortasız İşçiye Devlet Güvencesi: SGK İş Kazasında Aileyi Yalnız Bırakmıyor

Türkiye’de sigortasız çalışırken iş kazası geçiren işçilerin, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından kaza günü itibarıyla re’sen sigortalı yapılması kamuoyunda zaman zaman tartışma konusu olsa da, uzmanlara göre bu uygulama işçi ve ailesini koruyan güçlü bir sosyal devlet refleksi sunuyor.

Hak kayıplarını önleyen mekanizma

Uygulama kimi zaman “işçinin yalnızca bir gün sigortalı gösterilmesi” şeklinde yanlış yorumlanıyor. Yetkililer ise re’sen tescilin sadece sürecin ilk adımı olduğunu, incelemeler tamamlandığında işçinin kazadan önce fiilen çalıştığı tüm günlerin geriye dönük olarak sisteme işlendiğini vurguluyor. Böylece işçi ve ailesinin hak kaybı yaşamasının önüne geçiliyor.

Denetim süreci gerçeği ortaya çıkarıyor

Sigortasız çalışan bir kişinin iş kazası geçirmesi hâlinde, olayın niteliğine göre SGK müfettişleri veya sosyal güvenlik denetmenleri devreye giriyor.
Ekipler; tanık beyanlarını, kamera görüntülerini, işyeri kayıtlarını ve diğer delilleri inceleyerek işçinin çalışma süresi, ücreti ve kazanın oluş biçimini belirliyor. Hazırlanan rapor doğrultusunda kaza hukuken tanınıyor ve tüm sosyal güvenlik işlemleri eksiksiz şekilde başlatılıyor.

Ölüm hâlinde aileye gelir ve aylık bağlanıyor

İş kazasının ölümle sonuçlandığı durumlarda SGK, hak sahiplerine ölüm geliri ve şartlar sağlanıyorsa ölüm aylığı bağlıyor. Gelir ve aylığa aynı anda hak kazanılması hâlinde, yüksek olanın tamamı, düşük olanın ise yarısı aileye ödeniyor. Ayrıca cenaze ödeneği de veriliyor.

Sistemin önemli bir ayağını ise kusurlu işverenlere yönelik rücu işlemi oluşturuyor. SGK, yaptığı ödemeleri kusurlu işveren veya sorumlulardan tahsil ederek kamu zararını karşılıyor.

Uluslararası örneklerde Türkiye öne çıkıyor

Birçok ülkede iş kazası ödemeleri özel sigortalara veya işveren birliklerine bağlı yürütülüyor. Örneğin ABD’de işverenin poliçe yaptırmaması durumunda işçinin çoğu zaman hiçbir ödeme alamadığı, İngiltere’de ise devletin doğrudan gelir bağlamadığı biliniyor.

Türkiye’nin modeli ise sigortasız işçiyi bile koruma altına alarak aileye doğrudan gelir güvencesi sağlayan yapısıyla dikkat çekiyor.

“Bir gün sigorta” eleştirisi yanlış algı

Kamuoyunda yer yer gündeme gelen “SGK sadece bir gün sigorta yapıyor” eleştirilerinin teknik işleyişin yanlış anlaşılmasından kaynaklandığını belirten uzmanlar, re’sen tescilin sadece başlangıç olduğunu; detaylı inceleme sonrası tüm çalışma günlerinin geriye dönük işlenerek hakların tamamlandığını ifade ediyor.

Çalışanı merkeze alan sistem

Sonuç olarak SGK’nın uygulaması, iş kazası geçiren sigortasız çalışanı dahi koruyan, aileye gelir güvencesi sunan ve kusurlu işvereni sorumluluk altına alan bir sosyal güvenlik mekanizması olarak öne çıkıyor. Yetkililer, “Sistemin amacı işçiyi merkeze almak ve mağduriyeti önlemek” değerlendirmesinde bulunuyor.